شرکت نسبی، مدیران تصفیه، اسناد تجارتی

 شركاء و روابط آنها در شركت نسبي

       شرکت نسبی، شرکتی است که بین چند نفر تشکیل می شود و مسئولیت هر یک از شرکاء به نسبت سرمایه ای که در شرکت گذاشته، می باشد. سهم الشرکه ممکن است نقدی و یا غیر نقدی باشد. سهم الشرکه نقدی باید در زمان شروع شرکت پرداخت شود و سهم الشرکه غیر نقدی با رضایت همه شرکاء باید تقویم و داده شود. در شرکت نسبی، انتقال سهم الشرکه به دیگری، مجاز نیست مگر تمام شرکاء راضی باشند. شخصیت شرکاء در شرکت نسبی موثر است بدین منظور مسائل مهم شرکت باید به اتفاق شرکاء صورت پذیرد. شرکاء حق ندارند با شرکت به رقابت پردازند و بدون اجازه شریکهای دیگر نمی تواند به تجارتی مانند تجارت شرکت، بپردازد و یا مدیر شرکتی باشد که تجارتش با شرکت خود، مشابه است. هر یک از شرکاء به اندازه سرمایه اش در شرکت، نفع یا زیان می بیند مگر اساسنامه شرکت، طور دیگر تعیین کرده باشد. شرکاء به میزان سرمایه در مقابل اشخاص ثالث مسئول تادیه قروض می باشند اگر اساسنامه، طور دیگر مقرر داشته باشد بین خودشان موثر، و در ارتباط با اشخاص ثالث فاقد تاثیرمیباشد.

وظايف مديران تصفيه در شركتهاي تجاري

       مدیر تصفیه نماینده ش رکت در زمان تصفیه است. مدیر تصفیه باید هر سال مجمع عمومی عادی صاحبان سهام شرکت را(در مورد شرکت های سهامی) دعوت نموده و صورت دارایی و ترازنامه و عملیات مختلف شرکت را به مجمع عمومی بدهد. مدیر تصفیه باید کارهای ناتمام شرکت را انجام دهد مثلا اگر کالایی در راه است و یا در گمرک مانده و یا طلبی از شرکتی دارد و یا شرکت به جایی مقروض است و غیره، انجام دهد. مدیر تصفیه باید کلیه تعهدات اشخاص نسبت به شرکت، که در عهده داشته اند بستاند و اگر شرکت، تعهداتی نسبت به اشخاصی داشت انجام دهد. مدیر تصفیه مجاز نیست معامله ای کند مگر در اجرای تعهدات شرکت باشد. گرفتن مطالبات شرکت با مدیر تصفیه است اگر اشخاصی چیزی در عهده دارند و نپردازند مدیر تصفیه می تواند به دادگاه شکایت کند آنها حق دارند از جانب شرکت محاکمه نمایند و در مورد تعهدات، وکالت نامه جدید لازم نیست. مدیر تصفیه حق همه گونه اقدام را دارد و در مورد اصلاح و تعیین حکم، در شرکت هایی که شرکاء ضامن دارد با اجازه شرکاء ضامن خواهد بود و در شرکتهای سهامی، مدیر تصفیه، محدود نبوده و کلیه اختیارات را دارد. مدیر تصفیه مکلف است در مدت یک ماه بعد از اتمام تصفیه، مراتب را به ثبت شرکتها اعلام دارد. مدیر تصفیه باید باقیمانده وجوه را بعد از ختم تصفیه، در حسابی قرار داده و اسامی بستانکارانی که حق خود را دریافت نکرده اند به بانک داده و موضوع را آگهی کند. تنظیم بیلان شرکت و تعیین نفع و ضرر شرکت از وظایف مدیر تصفیه است و تقسیم دارائی شرکت هم با اوست. آن مقدار از دارائی شرکت که احتیاج نیست یا محل اختلاف نیست بین شرکاء موقتا قسمت شده و ما بقی که ممکن است مورد اختلاف باشد یا قروض شرکت که موعد پرداختش نرسیده، باید نگه دارد. تصفیه حساب شرکاء نسبت به سهم و مقدار نفع و ضرر آنها با مدیر تصفیه است. در مورد شرکت های سهامی و با مسئولیت محدود و تعاونی، تقسیم دارایی بین شرکاء ممکن نیست مگر سه مرتبه در یکی از جراید خبر داده و یکسال از تاریخ انتشار اولین اعلان گذشته باشد. 

 اسناد تجاري و مزاياي آنها

       اسنادی هستند که میان تاجران در داد و ستد روزمره بکار می رود. به عبارت دیگر اسنادی است که قانون تجارت، از آن نام برده و مقرراتی تعیین کرده است. معامله نسبت به بعضی از آنها، مانند برات، ذاتا تجارتی است و معاملات بعضی از آنها، مانند سفته ذاتا تجارتی نیست. اسناد تجارتی در قانون تجارت ایران برات، سفته و چک است. اسناد تجارتی وسیله انتقال، اعتبار، و مصرف وجوه هستند و به موجب این مزایا، تحت قوانین ویژه ای قرار می گیرند. برات نوشته ای است که شخصی به دیگری امر می کند که وجهی را در زمان تعیین شده، به شخص دیگر یا حواله کرد او بپردازد. برات، بهترین وسیله انتقال وجوه است. مثلا (ع) از (ط) طلبکار است و (ط) از (ء) طلبکار است (ع) با هماهنگی براتی به نام خود و به حساب (ط) و به عهده (ء) صادر می کند از این بابت طلبش را از (ء) می گیرد. گاهی از برات، به عنوان اعتبار استفاده می شود. سفته، سندی است که شخصی، متعهد می شود وجهی را در زمان تعیین شده یا عندالمطالبه در وجه شخص معین یا حواله کرد او یا وجه حامل بپردازد. سفته وسیله اعتبار است. مثلا تاجری کالایی را از شخصی می خرد و سفته ای با زمان پرداخت معین به اندازه ارزش کالا به او می دهد و  او سفته را جای پول گرفته و ممکن است که آنرا به دیگری، پس از کسر مدت پرداخت، بفروشد. چک نوشته ای است که امضاء کننده آن وجهی را که نزد محال علیه دارد تماما یا قسمتی از آن را گرفته یا به دیگری می دهد. چک وسیله اعتبار نیست چون صادر کننده چک می بایست نزد بانک محل داشته باشد و در هر حال چک جای وجه نقد مصرف می شود. کسی که می خواهد کالایی را بخرد به جای پرداخت پول، چک صادر می کند که خود را از رفتن به بانک معاف دارد.

قبول و نكول در برات

       وقتی شخصی که برات بر عهده اوست قبولی برات را نوشت مقید به پرداخت وجه برات است. محال علیه مختار است که برات را قبول یا نکول کند و در قبولی آن باید تاریخ را نوشته و امضاء یا مهر کند. چون ممکن است وعده پرداخت برات صادر شده، موعد معینی بعد از رویت برات توسط محال علیه باشد بدین ترتیب نوشتن آن تاریخ ضروری است. اگر محال علیه برات را امضاء یا مهر کرد و چیز دیگری ننوشت قبولی برات محسوب می شود. "اگر محال علیه قبولی برات را مشروط به شرطی کند برات نکول شده محسوب است". محال علیه باید ظرف 24 ساعت از رویت قبول یا نکول کند. محال علیه قبل از قبولی برات، ارتباطی با دارنده برات ندارد. پس از قبولی برات، محال علیه حق نکول ندارد. قبولی برات، عقد قراردادی را ملزم می سازد که به موجب آن شخصی که برات به عهده اوست مدیون محسوب می شود. اگر شخصی ثابت نمود که در امضاء برات و قبولی، او را مجبور کرده اند و یا قبول کننده غیر رشید بوده، قبولی اعتباری ندارد. محال علیه مختار است برات را قبول یا نکول کند اگر قبول کرد که شرحش گذشت و اگر نکول کرد دارنده برات به دادگاه واخواست(اعتراض) نکول می دهد. وقتی نکول محال علیه ثابت شد، در برات به وعده، اگر دارنده برات بخواهد امضاءکنندگان و صادر کننده برات، باید ضامنی برای دادن وجه برات بیاورند یا وجه برات را بپردازند. و اگر موعد برات به محض رویت باشد دارنده برات می تواند به هر یک از پشت نویسان برات و صادرکننده برات مراجعه کرده و طلب خود را با مخارج واخواست طلب کند پس همه ظهر نویسان برات و صادر کننده برات مسئول پرداخت برات خواهند بود.

شرکت های تجاری و سهام ممتاز

 اقامتگاه و تابعيت شخص حقوقي

       شخص حقوقی برای پاره ای از مسائل مانند ابلاغ حکم و دیگر امور قضایی ملزم به داشتن محل اقامت است. ماده 590 قانون تجارت، محل اداره شخص حقوقی را اقامتگاه او تعیین کرده است. در اینجا دو نظریه در مورد محل شرکت وجود دارد آیا محل دفتر شرکت ملاک اقامت اوست یا محل عملیاتی آن شرکت؟ بعضی مرکز هیئت مدیره را محل اقامت شرکت، دانسته اند و دلیلشان این است که اتفاقات و تصمیمات مهم شرکت در این محل گرفته می شود. اما گروه دیگر امور شرکت را فرع عملیات شرکت دانسته اند و اقامتگاه شرکت را محل عملیاتی آن می دانند. در قانون مدنی ایران، محل اقامت اشخاص حقوقی را مرکز عملیاتی آن دانسته است جز اینکه کلمه عملیات را به هیئت مدیره و تصمیم گیری شرکت تعبیر کنیم. تابعیت اشخاص حقوقی قهرا تابع تابعیت موسسین شرکت نمی باشد یعنی اگر چند فرد خارجی بخواهند شرکتی را در ایران تاسیس کنند این شرکت، تابعیت ایرانی خواهد داشت. بدین منوال تابعیت اشخاص حقوقی، محل اقامت آنها خواهد بود.

سهام ممتاز

       هر وقت نیاز شرکت آن باشد که افراد معتبری با شرکت همراه شوند و یا افزایش سرمایه را در نظر داشته باشد و کسی به خرید سهام راغب نباشد این امکان وجود دارد که سهام ممتاز منتشر کند. سهام ممتاز دارای یک مزیت نسبی در نفع و یا سرمایه است که قیمت اسمی آنها از دیگر سهام ها بیشتر نیست. بطور نمونه ممکن است شرکت افزایش سرمایه را در نظر داشته باشد و سهام ممتاز را منتشر کند که امتیازش این باشد در زمان انحلال شرکت، ابتدا قیمت اسمی سهام ممتاز داده شود. و یا شرکت زمانی در نظر دارد که کارشناسان اقتصادی را به طرف شرکت جلب کند در اینصورت سهام ممتاز به آنها می فروشد که در مجمع عمومی هر سهم ممتاز آنها دو رای یا بیشتر برای آنها داشته باشد. سهام ممتاز در صورت اجازه انتشار آن که در اساسنامه قید شده و تصویب مجمع عمومی فوق العاده قابل انتشار است. تمام سهام شرکت نمی تواند ممتاز باشد زیرا هیچ مزیتی بر هم نخواهند داشت. این سهام ممکن است در زمان های مختلف و در انواع متفاوت باشد. مثلا سهام ممتازی چند درصد از منافع را بیشتر از سهام های دیگر ببرد، و یا نوع دیگر در هنگام انحلال شرکت در منافع، حق تقدم داشته باشد.

انتخاب مديران در شركت سهامي عام

       مدیران اولیه شرکت، توسط مجمع عمومی موسس انتخاب می شوند. مدت انتخاب مدیران، بیشتر از دو سال نیست اما می تواند تمدید شود. قانون در مورد مدیران شروطی گذاشته است: مدیران از بین شرکا شرکت انتخاب شوند. طول خدمت آنها دو سال بوده و اگر مجمع عمومی تصویب کند قابل تمدید است. مدیر یا هیئت مدیره توسط مجمع عمومی قابل عزل هستند. هر کدام از مدیران باید هر تعداد سهمی که اساسنامه برای آنها مقرر داشته، دارا باشند این سهام به عنوان تضمین خسارت احتمالی است که ممکن است مدیر یا مدیرانی شرکت را متضرر سازند. این سهام بانام است و قابل انتقال نمی باشد. اشخاص حقوقی که در شرکت، صاحب سهم هستند می توانند مدیر شوند و یک نفر شخص حقیقی به عنوان نماینده در هیئت مدیره داشته باشند. تعداد اعضاء هیئت مدیره در سهامی عام کمتر از پنج نفر نیست. در انتخاب مدیران، تعداد آراء رای دهندگان، در تعداد مدیران منتخب، ضرب می شود. رای دهنده مخیر است آراء خود را به یک نفر یا به چند نفر بدهد. مدیران، می بایست از افراد خوشنام و فاقد سابقه سوء باشند. همچنین ورشکسته هایی که حکمشان صادر شده و کسانی که به علت ارتکاب یکی از جرائم( خیانت در امانت، کلاه برداری، اختلاس، تدلیس، سرقت، تصرف مال غیر) به موجب حکم قطعی از حقوق اجتماعی محروم شده باشند نمی توانند به مدیریت شرکت انتخاب شوند. هیئت مدیره، یک رئیس و یک نایب رئیس از اشخاص حقیقی از میان خود انتخاب می نمایند و با اکثریت آراء می توانند آنها را عزل و دیگری را انتخاب نمایند.  

سرمايه در شركت با مسئوليت محدود

        در شرکت با مسئولیت محدود، سرمایه به سهام تقسیم نمی شود بلکه شرکاء هر یک سهم الشرکه دارند و سرمایه شرکت بین شرکاء تقسیم شده است مثلا اگر شرکتی پنج شریک داشته باشد و با ده میلیون ریال سرمایه تاسیس شده باشد می تواند یک شریک چهار میلیون ریال، و دیگری سه میلیون ریال، و سه تای دیگر هر کدام یک میلیون ریال، سهم الشرکه آنها باشد. در این نوع شرکت هیچ کدام از شرکاء، حق انتقال سهم الشرکه خود را به دیگری ندارد مگر رضایت لااقل دارندگان سه چهارم سرمایه را جلب کرده باشند. علت رضایت سه چهارم به این دلیل است که شرکاء مایلند که شریک خود را بشناسند و رضایت داشته باشند.

طلبكاران در شركت تضامني

         این شرکت بین دو یا چند نفر با مسئولیت تضامنی تشکیل می شود که هر یک از شرکاء در پرداخت کلیه قرضها و تعهدات شرکت، مسئول می باشند. تراضی شرکاء  بر خلاف شراکت نامه خود، میان خودشان نافذ است اما در برابر طلبکار، بی ارزش است. موضوع طلبکاران در دو مورد بحث می شود: طلبکاران شرکت، و طلبکاران شرکاء. کسانیکه از شرکت طلبکارند حق مراجعه به شرکاء را ندارند مگر پس از انحلال شرکت. آنگاه می توانند به هر یک از شرکاء برای وصول طلب مراجعه کنند. در این نوع شرکت، طلبکاران، نگران سرمایه خود نیستند و معامله با این شرکت ها را قابل اعتماد می دانند برای اینکه سرمایه شرکت و تمام شرکاء شرکت مسئول پرداخت بدهی هستند. طلبکاران شخصی شرکاء، حق مطالبه طلب خود را از شرکت تضامنی ندارند زیرا شرکت در قبال بستانکاران شخصی شرکاء، مسئول نیست. و در صورت انحلال شرکت، طلبکاران شرکت بر طلبکاران شخصی شرکاء در استفاده از اموال شرکت، حق تقدم دارند. ماده 126 همین موضوع را یادآوری می کند که "اگر دارایی شرکت برای پرداخت قروض آن کفایت نکند طلبکاران شرکت حق دارند بقیه طلب خود را از فرد فرد شرکاء ضامن مطالبه کنند ولی در این مورد طلبکاران شرکت بر طلبکاران شخصی شرکاء حق تقدم نخواهند داشت". اشخاص طلبکاری که از شریکی در خارج شرکت طلبی دارد نمی تواند از شرکت مطالبه طلب نماید و اگر نتوانست از فرد بدهکار طلب را وصول کند می تواند از منافع بدهکار در شرکت، استفاده کند اما سهم او را در شرکت نمی تواند مالک شود زیرا نتیجه آن تضامن با شرکاء دیگر است. قانون این اختیار را به طلبکاران داده که اگر طلب خود را از مدیون در شرکت، نتوانند وصول کنند و سهم مدیون از منافع شرکت برای تادیه، کافی نباشد می توانند تقاضای انحلال شرکت را بخواهند مشروط بر اینکه شش ماه قبل از آن، قصد خود را رسما به اطلاع شرکت رسانده باشند. همچنین دیگر شرکاء برای جلوگیری از تقاضای انحلال شرکت توسط طلبکار، بدهی مدیون را از سهم شرکت بدهند و او را از شرکت خارج کنند. و دیگر اینکه کسی که طلبکار شرکت و مدیون یکی از شرکاء شرکت است و بعد از منحل شدن شرکت، طلبش وصول نشده، در برابر شریک حق استناد به تهاتر دارد.

معاملات تجاری

معاملات تجاری ذاتی

       معاملاتی که ذاتاً تجارتی است و شامل ده قسمت است: 1. خرید یا کسب هر دارایی قابل انتقال که به نیت فروش یا اجاره باشد. یعنی خرید و تحصیل مال به نیت فروش و حتماً منقول باشد. 2. تشکیلات حمل ونقل زمینی، دریایی، و هوایی جزو معاملات تجارتی است. حمل و نقل از موضوعات مهم تجارت است. راننده تاجر نیست بلکه کسی که متصدی حمل و نقل است کار تجارتی می کند. 3. کارهای دلالی،حق العمل کاری، تجارتی است. 4. موسسات خدماتی مثل بنگاه های کاریابی. 5. تاسیس کارخانه که هدفش تولید و فروش به قصد انتفاع باشد. 5. معاملاتی که به صورت حراجی برگزار می شود و جنسی را به بالاترین قیمت می فروشند. 6 نمایشگاه های هنری، تفریحی که به قصد انتفاع دایر شده باشد مانند مجتمع های فرهنگی ورزشی. 7. معاملاتی که توسط صرافان و بانک ها صورت می گیرد، کار صراف خرید و فروش اسناد تجارتی است. 8. معاملاتی که با برات انجام می شود. 9. انواع بیمه ها (به قصد انتفاع) جزو معاملات تجارتی است. 10. ساخت، خرید و فروش کشتی و هر نوع معامله راجع به آن.  

 معاملات تجاری تبعی

       معاملاتی که به اعتبار تاجر بودن یکی از طرفین معامله صورت می گیرد معاملات تجارتی تبعی گویند و چهار قسمت دارد: 1. معاملات بین تجار، کسبه، صراف و بانک ها، که یکی از طرفین به قصد نفع و دیگری جهت رفع نیاز شخصی معامله کرده است. 2. معاملاتی که تاجر با غیر تاجر برای رفع نیاز تجارتی خود می کند مانند کار یک نجار یا جوشکار برای یک تاجر. 3. معاملاتی که کارمندان و شاگردان تاجر برای کارهای تجارتی رئیس خود می کنند. 4. معاملات شرکت های تجارتی که صرفاً تجارتی باشد.

اعتبار دفاتر تجاری

       غیر از دفتر کپیه، تاجر مکلف است سه دفتر روزنامه، کل، و دارایی را مطابق قوانین تجارت به ثبت نمایندگان اداره ثبت برساند و این دفاتر دارای اعتبار و سندیت هستند. در یک مسئله اختلاف، استناد به دفتر تاجر، یا به ضرر تاجر است یا به نفع او. اگر شخصی به دفتر تاجر استناد کرد و به ضرر تاجر در آمد اقرار کتبی تاجر به ضرر خودش کفایت می کند. اما اگر تاجر به نفع خود به دفتر تجارتی خود استناد کند دو شرط پیش می آید: 1. هر دو باید تاجر باشند. 2. به امور تجارتی ربط داشته باشد. پس تاجر به استناد دفتر خود به ضرر غیر تاجر، نمی تواند استناد کند. اگر هر دو طرف تاجر باشند، قاضی به چند طریق عمل می کند: 1. اگر در هر دو دفتر موارد اختلاف مشخص باشد که مطابق آن عمل می شود. 2. اگر طرف دفتر نداشته و یا دفترش مغشوش باشد، دفتر تاجر مدعی به نفع خودش دلیل خواهد بود. 3. اگر دفاتر دو طرف با یکدیگر مطابقت نداشته و با کارشناسی مسئله مشخص نشود هر دو دفتر کنار زده می شود و شهادت شهود و وسایل دیگر به میان آید. نکته اصلی در این مورد آن است که اگر تاجری به دفتر تاجر دیگر استناد کند، باید دفتر خودش، صحت مدعای او را اثبات کند.

 اعتراض به تقاضای ثبت اختراع

       اعتراض به تقاضای ثبت اختراع به این شرح است: مراجعه به دادگاه و در چهار مورد تقاضای صدور حکم بطلان اختراع کند: 1. زمانی که اختراع جدید نیست. 2. زمانی که ورقه اختراع برای طرح های مالی، یا منافی عفت، یا مخالف تندرستی، یا جهت بر هم زدن نظم عمومی صادر شده باشد. 3. زمانی که اختراع صرفاً علمی بوده و در صنعت و کشاورزی کاربرد نداشته باشد. 4. پنج سال از تاریخ ورقه اختراع گذشته و اختراع مورد استفاده قرار نگرفته باشد.

تاریخ جهان نو 12

۱. توتالیتریانیزم چرا نتیجه طبیعی تاریخ اروپا بود ؟ صفات مشخصه دولتی توتالیتر چیست ؟

        توتالیتریالیزم از قرون وسطی، مردم را زیر سیطره خود گرفته بود. از جنگ جهانی اول ادامه و پیشرفت همان سبک قدیمی به خوبی نمایان شد و این دستگاه برای تسلط بر کشور، افراطی برخورد می کرد. صفات مشخصه توتالیتر: تبلیغات انحصاری، نظارت در نشر کتب و مطبوعات، نصب پوسترهای رهبر در معابر، عوض کردن تاریخ، ایجاد رعب و وحشت، تفرقه افکنی در گروههای مخالف، تفوق گروهی خاص بر اکثریت مردم، مجاز شمردن تعدی و الحاد، سلب آزادیهای فردی، اصیل شمردن جنگ، انداختن تقصیر مشکلات اجتماعی به گردن دول خارجی، و امیال جنون آمیز شخص دیکتاتور.

2. چرا شوروی در دوره بین دو جنگ به سیستم امنیت جمعی علاقمند بود و چرا کسی به این علاقه اهمیت نداد؟

       زعمای شوروی از جدا شدن مناطق غربی(منطقه قرنطینه) در جنگ جهانی اول، ناراحت بودند. از حمله کشورهای دیگر به خاک خود واهمه داشتند و از طرفی قصد صدور انقلاب خود را داشتند. آنها به امنیت جمعی و اقدامات بین المللی علاقه مند گردیدند و در 1934 به جامعه ملل پیوستند. رهبران شوروی، احزاب کمونیست را ترغیب کردند که با سوسیالیست ها و لیبرال ها جبهه واحدی تشکیل دهند و حتی برای جلوگیری از فاشیست ها، پیشنهاد کمک دادند اما اکثریت با پیشنهاد آنها موافق نبودند زیرا از مقاصد و نیات شوروی مطمئن نبودند و آنها را متفقین قابل اعتماد نمی پنداشتند.

3. منشور اتلانتیک چگونه به چهارده اصل ویلسون شباهت داشت ؟

        منشور آتلانتیک که در پی ملاقات روزولت و چرچیل در 1941 منتشر شد به چهارده اصل ویلسون شباهت داشت.  از مفاد این منشور که باطنا با اصول ویلسون مشابهت داشت : تضمین حق استقلال و خودمختاری برای تمام ملتها که به اجبار از حقوق خود محروم شده اند، دسترسی تمام ملتها به امکانات بازرگانی و ذخایر جهان، تشریک مساعی میان تمام ملتها برای رسیدن به امنیت اقتصادی و وضعیت بهتر، ریشه کن شدن ریشه تجاوز و توسل به زور، نوید آزادی،  واعتقاد به صلح، می باشد.

4. چرا نهضت های ملی ضد استعماری در اسیا جنبه کمونیستی پیدا نمود ؟

       ایده های انقلابی آسیا در جهت تقبیح امپریالیزم و سرمایه داری و تمایل به روش های مارکسیستی بود. ملی گرایان محلی کشورهای آسیایی به منظور خاتمه دادن به سلطه کشورهای امپریالیستی، رهبری کمونیست ها را قبول کردند. حل مشکلات معیشتی بوجود آمده در کشورهای پرجمعیت آسیایی، نه با سرمایه داری، که با مرام کمونیستی قابل حل بود. نزدیکی نظریات دکتر سون یات سن با مرام مارکس و لنین، روابط نزدیک میان چین و شوروی، رهبری (هوشی مین) در هندوچین، نارضایتی مردم منطقه، و اعتراض علیه حکومت های مستعمراتی، نهضت ها ملی آسیایی را بسوی کمونیزم متمایل ساخت.    

5. علت اصلی برانگیخته شدن نهضت ملی اعراب چه بود ؟

        احساسات ملیت خواهی اعراب بسیار شدید بود. جامعه دول عرب، بطور فعال نهضت های استقلال اعراب را در افریقای شمالی و دیگر مناطق عرب زبان ترغیب می کرد که قیام کنند. اما اصلی ترین عامل برانگیخته شدن نهضت های ملی اعراب، پیروزی نهضت صهیون بود. آنها نمی خواستند که تاوان کشتار یهودیان در اروپا بعهده آنها باشد. در 1948 بعد از قیمومت انگلیس بر فلسطین، جمهوری اسرائیل اعلام گردید. در زمان تشکیل اسرائیل بطور تقریب یک میلیون سکنه اعراب بدون خانه شدند. از نظر اعراب ایجاد کشور اسرائیل نوعی سلطه غربیان بر اوطانشان بود.

6. حکومت ضامن تامین رفاه چه الزامات و مفاهیمی دارد ؟

       نظارت کامل دولت در اقتصاد کشور( از نظریات کینز) و مالکیت صنایع حساس کشور، تضمین ایجاد کار برای عموم مردم، برنامه کامل تامین اجتماعی برای سالخورده ها و بیکاران، و استفاده از مالیات ها به منظور توزیع ثروت میان مردم، از الزامات "حکومت ضامن تامین رفاه ملت" بود. از نظر بعضی از گروه ها این شیوه، جابرانه، تشکیل دهنده مردم به گروه های مختلف، ایجاد کننده تشریفات زائد اداری، و سوق دهنده به سوی سرواژ جدید است و از نظر گروه دیگر، دموکراسی می تواند حافظ رفاه اجتماعی و اقتصادی مردم باشد.

7. جنگ جهانی دوم حل سه مشکل عمده را فوری تر ساخت ؟ این سه مشکل را توضیح دهید ؟

       مشکل علوم طبیعی، مشکل توسعه صنایع، و مشکل حق حاکمیت ملی، از جمله مشکلات عمده ای بودند که بیش از یک قرن جهان را معذب کرده بود و جنگ جهانی دوم حل آنها را سخت تر و فوری تر ساخت. مسئله اساسی، مسئله اخلاقی سرنوشت بشر بود و اینکه بشر چطور با پیشرفت علوم و صنایع و حاکمیت ملی، سعادتمند شود و انسانیت خود را تحقق بخشد. علوم طبیعی بوسیله اختراعات در خدمت جنگ قرار گرفت و با کشف بمب اتم و استفاده آن، مشکلش مشخص شد. تحقیقات علمی باید در چه مسیری بکار رود؟ جنگ دوم یکی از مهمترین مناطق صنعتی جهان را خراب کرد و روابط اقتصادی و صنعتی اروپا بعد از جنگ به علت دو قطبی شدن قطع شد. حق حاکمیت ملی هم به صورت استقلال کشورها بعد از جنگ و عضویت آنها در سازمان ملل متحد مطرح شد.

8 . بعد از جنگ دوم جهان دو قطبی چگونه استقلال دول کوچک و دیپلماسی را تهدید نمود ؟

       سابقا دول معظم پنج کشور بودند و دیپلوماسی راحت تر صورت می گرفت اما بعد از جنگ دوم جهانی، عملا قدرت در دست دو کشور اتحاد جماهیر شوروی و ایالات متحده امریکا بود. کشورها به یکی از این قطب ها گرایش پیدا کردند و این دو قدرت بزرگ مایل بودند کشورهای کوچک و متوسط را متحد خود سازند. اگر کشوری به شوروی مایل بود با امریکا میانه خوبی نداشت و اگر کشور کوچکی به امریکا مایل بود خصم شوروی می گردید و می توانستند کشورهای کوچک را به بهانه های مختلف مورد تهدید یا تهاجم قرار دهند مضاف بر اینکه عضو دائمی شورای امنیت بوده و حق وتو داشته و دارند.

9. برنامه مارشال و اصل چهار چه بود ؟ و چرا اقدامی بیسابقه بود ؟

       بنا به برنامه کمک ژنرال مارشال، مبالغ هنگفت کمک مالی به اروپا ادامه یافت. از آن به بعد قرار شد کمکهای امریکا میان کشورهای مختلف طوری توزیع گردد که با خط مشی های مشترک کشورها همآهنگ باشد. این طرح تعرفه های گمرکی را کاهش داده و سطح تولید را بالا می برد. اصل چهار برای کشورهای آسیایی فاقد صنعت، سرمایه گذاری در طرحهای درازمدت، و از بین بردن فقر و نیاز در آن کشورها بهمراه داشت و از نفوذ کمونیزم جلوگیری می کرد. نتایج طرح مارشال فوق العاده بود کشور ثروتمند امریکا، در طرح مارشال، منابع اقتصادی خود را برای احیای صنایع رقبای خود بکار می برد.  تجارت جهانی آزادتر و تولیدات صنعتی بیشتر شد.

10. در جهانی بی اعتماد سازمان ملل متحد چه میتواند بکند؟

       در این دنیای پر از بی اعتمادی که کشورها برای پرهیز از جنگ و یا ترس از همدیگر با هم متحد می شدند وجود یک سازمان بین المللی می توانست مفید باشد. اما سازمان ملل متحد در مقابل دعواهایی که منجر به جنگ می شود چه می تواند کند. پس جهان به سازمانی قدرتمند احتیاج دارد که بتواند کشور خاطی را سر جایش بنشاند. وقتی در شورای امنیت قدرت های بزرگ حق وتو دارند ولو اینکه به کشور کوچکی حمله کرده یا اشغال کرده اند پس می توان انتظار داشت هنوز جامعه ملل تشکیلات قدرتمندتری را خواهان است و آن چیزی که بشر به آن محتاج است "اعتماد" و "صلح" میان تمام کشورها است.

 منبع: پالمر، رابرت روزول(۱۳۵۷) تاریخ جهان نو. ترجمه طاهری، ابوالقاسم. انتشارات امیر کبیر. تهران

تاربخ جهان نو 11

1 - چرا نهضت ازادیخواهانه ملل اسیایی بطرف عقاید سوسیالیسم رفت ؟

       ملل آسیایی در این باور بودند امپریالیسم سیستمی است که منابع ملی آنها را استثمار می کند. همچنین تمدن اروپایی ممکن بود فرهنگ باستانی آنها را در معرض تهدید قرار داده یا زبان ملی آنها فراموش گردد یا وارد به جنگی که اروپاییان راه انداخته، شوند. ندای ملل آسیایی، شورشی بر علیه خفت و حقارت اجتماعی بود. بسط نابرابری های اقتصادی و اجتماعی ار سوی اروپاییان، وجود آزادیخواهان هم عقیده با سوسیالیزم چون دکتر سون یات سن در چین، آشنایی از مرام سوسیالیزم، ارتباط با کشور سوسیالیستی جدید، ارتباط صمیمی میان روسیه وچین به منظور مقابله با کاپیتالیزم و کمک مستشاران کمونیست، موجب تمایل نهضت ها بطرف سوسیالیسم گردید.

2 – ورشکستگی بورس نیو یورک چگونه ایجاد شد و چرا امریکا و سپس اروپا را در بحران فرو برد ؟

        وفور غله در بازار و نبود مشتری، ماندن کالاها در انبارها، افلاس زارعین، کسادی کشاورزی، رکود صنایع، بحران در بازار سهام، احتکار، افزایش قیمتها و ورشکستگی بورس نیویورک، بحران 1929 را بوجود آورد. مردم امریکا خرید سهام را بهترین راه کسب پول فرض کردند و با قرض چندین برابر توانایی خود سهم خریدند. سقوط بورس نیویورک، مردم را مفلس کرد. بحران مالی به صنعت و از امریکا به اروپا کشیده شد. عدم سرمایه گذاری در اروپا، عدم خرید کالاهای اروپایی، و فروش سهام وثیقه،  این امر به ضرر اروپایی ها بود چون آنها را با بدهی روبرو ساخت. امریکایی ها مجبور شدند کالاهای اروپایی نخرند ورشکستگی بانکهای اروپایی رکود را گسترش داد.

3 – از ارزوهای ویلسون در مورد جامعه مقتدر ملل – مشارکت اقتصادی بین المللی – صلح بدون غرامت –کدامیک در اروپای بعد جنگ اول اتفاق افتاد ؟ توضیح دهید .

       بعد از جنگ جهانی اول، جامعه مقتدر ملل تاسیس نشد. صلح بدون غرامت هم عملی نشد چه که فرانسه به دنبال غرامت بود اگر چه سرمایه های آلمان را در خارج از کشور به یغما بردند اما عملا بعد از مدتی آن غرامت ها مسکوت ماند و صلح پایدار نماند. رکود 1929 موجب فروپاشی اقتصاد جهانی گردید و به رشته های اقتصاد ملی تجزیه گردید. به همین منظور کشورهای انگلیس و متحدینش از حقوق گمرکی کالاهای خود کم کردند تا بتوانند در میان کشورهای خود به تجارت پردازند و محتاج بازار دیگر کشورها نشوند. امریکا هم توسط جانسون فرمانی تنظیم کرد که آن کشورهای اروپایی که قروض خود را به امریکا تادیه نکردند نمی توانند اوراق قرضه خود را در امریکا به فروش رسانند. در نتیجه اروپاییان از سرمایه و بازار بزرگ امریکا محروم شدند. بدین سبب آرزوهای ویلسون برای مشارکت اقتصادی بین المللی با تشدید رقابت و منفعت طلبی دول به پایان رسید.

4 – اس اساس رسم نو چه بود ؟ فواید ان برای امریکا چه بود ؟

        اس اساس رسم نو، مسئولیت دولت در تامین رفاه اقتصادی و اجتماعی مردم بود. غرض، آوردن اوضاع به حال اولیه و بوجود آوردن قدرت خرید و تشویق صنایع خصوصی، و بهترین شیوه دخالت دولت در امور بود که از ایده های کینس استفاده شده بود. فوائد آن : خرده مالکین، خانه داران مستمند، و کارخانجات حمایت شدند. دلار از واحد طلا منفک، و نرخ آنرا پایین آورده تا محصولات زراعی بتواند در بازار جهانی بفروش برسد. امحاء بیکاری، نظارت بر بازار بورس، تعدیل قوانین کار به نفع کارگران، نسخ بکارگیری کودکان،  تقویت اتحادیه های کارگری، احداث خانه های ارزان، کمک به زارعین، و در طیف وسیع تر مقابله با بحران، از جمله کارهای رسم نو بود.   

5 – حکومت توتالیتر چه تعریف و خصوصیاتی دارد ؟

       حکومت توتالیته فرضیه ای از زندگی و طبیعت بشری است. طرفداران توتالیته آنرا از جنبه های دائمی تمدن بشری می دانند. حکومت توتالیته قرن بیستم، مدعی تسلط کامل بر شئون زندگی، افراط در حق حاکمیت حکومت، و تسلط بر عقاید و آراء مردم بود. مقر بودند درست یا نادرستی عقیده، به صاحب ایده بستگی دارد. آنها عقاید مردم را به آنسویی می بردند که می خواستند. انحصار تبلیغات، نظارت منفی بر جراید و کتب، تحریر مجدد تاریخ، و اجبار نویسندگان به معرفی آراء و مرام حکومت، و ایجاد وحشت در میان طبقات اجتماع به منظور تبدیل اوضاع به نفع خود از روش های متداول این حکومت ها است. توتالیته، تنازع و تعدی را واجب، آئین الحاد و تن پرستی را رونق، و عقل گرایی را از خود دور کردند.     

منبع: پالمر، رابرت روزول(۱۳۵۷) تاریخ جهان نو. ترجمه طاهری، ابوالقاسم. انتشارات امیر کبیر. تهران

تاریخ جهان نو 10

1 - چگونه رژیم فدرال روسیه تلفیقی از ملیت و بین المللی بودن بود ؟

       در ابتدا اتحاد چهار جمهوری روس، اوکراین، روسیه سفید، و قفقاز را نام بردند. هدف آن بود که با واگذاری حق خود مختاری به ملیتها و اقوام مختلفی که در روسیه بودند ملیت آنها را به رسمیت شناخته و در یک اتحادیه بزرگتری به دور هم جمع کنند و زمینه ورود اقوام و ملیتهای دیگر بدون در نظر گرفتن موقعیت تاریخی و وسعت آنها، را به این اتحادیه میسر سازند.  در ضمن تشکیل اتحاد جماهیر به عنوان اقدام موثری برای اتحاد تمام کارگران، تلقی شد. این اتحادیه، مجموعه  قابل تغییر و توسیع گردید که موجب حل مسئله ناسیونالیزم شد. و بدین سان تشکیل رژیم جدید تلفیقی میان ملیت و بین المللی بودن گردید.

2 – حس تشریک مساعی و تعلق به جامعه در دموکراسی غربی و در شوروی چگونه ایجاد شد ؟

       حس تشریک مساعی و تعلق به جامعه در دموکراسی غربی در مسائل سیاسی بود که به هر فردی از جامعه اعطاء شده بود اما در شوروی برای مردم، در مسائل اقتصادی بود. حس رقابت و پیشی جستن در کار و کوشش، این باور را بوجود آورد که با سعی همگانی، سرزمین خود را بهتر سازیم. انجام مقدار سهمیه تعیین شده توسط کارگر یا مدیر کارخانه، یا رسیدن به اهداف تعیین شده، نوعی نشاط به همراه داشت که باعث گردید مردم از پیشرفتهای فنی مشعوف گردند. این نوع همبستگی و تشریک مساعی میان مردم، از جمله ویژگیهای مثبتی بود که سیستم های سرمایه داری غرب را به مبارزه می طلبید. 

۳ – چرا فرانسه بعد از پایان جنگ اول خود را در برابر المان تنها احساس نمود ؟ برای رفع این مشکل چه تمهیداتی اندیشید ؟

        فرانسه از احیای مجدد آلمان در هراس بود و تدابیر آنها برای حفظ خود و اروپا از دست آلمان، به جایی نرسید. از طرف دیگر ارتباط تجاری و حس تفاهم میان آلمان و روسیه بعد از 1922 این هراس را بیشتر کرد. فرانسه درصدد بود در کرانه رود رین حائلی بین خود و آلمان بسازد اما میسر نشد. تمهیداتش در اتحاد با انگلیس و امریکا در مقابل جنگ احتمالی آلمان، کارگر نیفتاد. آنها بیشتر در فکر تجارت بودند و تضمینی به فرانسه در مقابل آلمان ندادند. اما این فرانسه بود که با آلمان هم مرز بود پس ناچارا پیمانی با لهستان، چکسلواکی و سایر کشورهای اروپای شرقی بست تا در مقابل آلمان، بی دفاع نماند.

۴ – چگونه تورم شدید در المان باعث انقلاب اجتماعی شد ؟

       حمله فرانسه به آلمان جنگ زده و مغلوب در 1923 موجب لطمه بیشتری به اقتصاد آن کشور شد. جمهوری ویمار مجبور شد که اسکناس چاپ کند که هم بتواند دستمزدهایی به کارگران و کارکنان خود بدهد و هم از عهده بدهی های دولت برآید. چاپ اسکناس بدون پشتوانه، و رکود اقتصادی، تورم را به اوج خود رساند و انقلاب اجتماعی را باعث گردید.  پایین آمدن ارزش پول و تورم زیاد، موجب بالا رفتن بی اندازه هزینه زندگی مردم،  کاهش درآمدها، مستمری ها، عواید پس اندازها، و درآمد حاصله از اوراق قرضه ملی گردید و بدین ترتیب تمام عواید مردم از بین رفت. طبقه متوسط آلمان، تهیدست شدند و اصول اخلاقی و عقاید دیرینه از میان طبقات مردم رنگ باخت.

منبع: پالمر، رابرت روزول(۱۳۵۷) تاریخ جهان نو. ترجمه طاهری، ابوالقاسم. انتشارات امیر کبیر. تهران

تاریخ جهان نو 9

۱- چگونه ترسها و تعصبات و کنترل دولتی جایگزین ازادی عقاید در اروپا شد ؟

       در دوره جنگ دول در گیر جنگ، بخاطر تحریص مردم خود به ادامه جنگ، در صدد تفتیش عقاید برآمدند چنانچه آزادی فکر محدود شد. دستگاه های سانسور و تبلیغات دولتی، فعال تر شدند و حقایق بحران ها از مردم مخفی داشتند. هر یک از طرفین، دیگری را متهم می ساخت و به همین منظور، بوسیله بیانیه ها، خطابه ها، اسناد دولتی، کتاب های درسی، اخبار و گزارشات نکاتی را بر ضد کشور رقیب، به مردم می گفتند تا روحیه آنها را برای جنگ حفظ کنند. این مسائل موجب حس نفرت و انزجار و ترس مردم شد و بدین ترتیب ترسها و تعصبات و کنترل دولتی جای آزادی عقیده را گرفت. 

 2 –دو سرچشمه اصلی انقلاب روسیه کدام گروهها بودند؟ حالت خاص انها در روسیه چه بود ؟

       طبقه زارعین و طبقه روشن فکر روسیه دو سرچشمه انقلاب روسیه بودند. زارعین از قبل پتانسیل انقلاب داشتند و تغییرات روسیه در آخر قرن نوزده، موجب شکوفایی هنر، ادبیات و افکار جدید گردید. حالت خاص روستاییان روسیه این بود که در روسیه روستاییان به دو طبقه زارعین و دهقانان تقسیم می شدند که از نظر سبک روشهای زندگی با هم تفاوت داشتند. و حالت خاص طبقه روشن فکر پوپولیست روسیه آن بوده که تشکیلات سری تشکیل می دادند و حتی گروهی از آنها تروریسم را در حکومت استبدادی، مشروع می دانستند. این گروههای نخبه به سوسیالیزم و کمونیزم به شدت اعتقاد داشتند.

 3 – حزب در نظر لنین چه خصوصیاتی داشت؟ ترکیب و خصوصیات ان بعد از پیروزی انقلاب چگونه بود ؟

       لنین معتقد بود که حزب باید ترکیبی از عده کوچکی از عقلای نخبه انقلابی و کارگران غیور قابل اعتماد باشد. لنین اعتقاد به تمرکز فوق العاده قوا داشت و استقلال سایر عناصر حزب را نمی پذیرفت. او گفت در راس حزب، باید قدرت، در دست کمیته مرکزی باشد که بتواند اصول عقاید و خط مشی حزب را تعیین، و اعمال کلیه افراد سازمان را نظارت، و افراد متزلزل را از حزب خارج سازد. نظرش بعد از انقلاب، همان نگرش مارکس به اضافه تجربیات خود بود. حزب سازمانی بود که افراد روشن فکر و نخبه، به طبقه کارگر محروم از همه چیز، تعلیم داده و آنها را انقلابی سازند و وظیفه روشنفکران حزب، هدایت افکار و رهبری توده مردم است. 

 4 – چرا اصلاحات استولی پین مورد علاقه انقلابیون مارکسیست نبود ؟ بنظر شما انها شبیه کدام گروهها در ایران بودند ؟

       انقلابیون مارکسیست می ترسیدند که اصلاحات استولی پین موجب گردد اجتماعات مردم روستایی از بین رود و نارضایتی زارعین کاهش یافته و از انقلاب دست بردارند. استولی پین معتقد بود برای مهار شورش انقلابی، بایست طبقه مالکین خصوصی به وجود آید تا حامی حکومت شوند. از اینرو هر زارعی اجازه یافت سهمش را بفروشد و از کمون خارج شود و بدین منوال زارعین روسیه مانند زارعین فرانسه صاحب زمین های خودشان شدند و مالکیت خصوصی جایگزین رویه قبلی گردید. اگر منظور انقلابیون روسیه باشد احزاب چپ و مارکسیستی در ایران شبیه آنها بودند.

 5 – چگونه شعار "صلح ،زمین ،نان " مسیر انقلاب را در روسیه بنفع بلشویک ها تغییر داد ؟  

        بلشویکها برنامه خود را با خواسته گروه انقلابی هماهنگ کردند که بیشتر به هیجان آمده بودند. لنین چهار چیز را مد نظر داشت: صلح فوری با دول متحد، توزیع اراضی میان زارعین، انتقال مالکیت کارخانه ها به کمیته مرکب از کارگران، شناسایی سویتها به عنوان بالاترین مرجع مملکت. نوید "صلح، نان، زمین" پشتیبانی سربازان، زارعین و کارگران را موجب گردید و با این ترفند و رخنه در پارلمان و نیرنگهای پارلمانی، پیش بینی های موثر در مورد مخالفین انقلاب، و بر ملا کردن ارتباط لیبرالهای میانه رو با کورنیلف، باعث شد که بلشویکها در سویت پطروگراد و سویتهای مناطق دیگر روسیه، به اکثریت برسند.

منبع: پالمر، رابرت روزول(۱۳۵۷) تاریخ جهان نو. ترجمه طاهری، ابوالقاسم. انتشارات امیر کبیر. تهران

تاریخ جهان نو 8

1 -ایا میتوان گفت جنگ جهانی اول نتیجه وحشت و تعصبی کورکورانه و حمایت از متحدین بود ؟

       نتیجه بروز جنگ را باید قبل از حدوث آن جستجو کرد. آلمان صنعتی، بسیار قدرتمند شده  و با اطریش پیمان بسته بود از طرف دیگر روسیه و فرانسه نگران، در فکر یک اتفاق میان خود بودند و پیمانی بستند و به طور ضمنی انگلیس را هم با خود همراه کردند. اروپا منتظر جنگ بود و ترس و وحشتی که دول بزرگ از هم داشتند آنها را ناگزیر به اتحاد و اتفاق با هم نمود. روسیه، فرانسه و متعاقب آن انگلیس را وارد جنگ 1914 کرد و در آنسوی جنگ، اطریش بود که آلمان را به جنگ کشانید. در حقیقت، عقب مانده ترین منطقه اروپا در اثر سیستم اتحاد و اتفاق، دول معظم اروپایی را در گیر جنگ ساخت.   

2 –چگونه جنگ جهانی اول در اصل بخاطر فقدان حکومتی جهانی ایجاد شد ؟

       فقدان حکومتی جهانی در آن زمان باعث گردید دول بزرگ همواره از نفوذ و گسترش همدیگر نگران باشند و افکار سلطه جویانه رقبای خود به کشورهای دیگر یا مملکت خود را خنثی سازند. پس به فکر اتحاد بر علیه دیگر ممالک افتادند. اتحاد آلمان با اطریش به سبب نگرانی از روسیه و فرانسه، باعث گردید دول دیگر با هم متفق شوند. اگر حکومتی جهانی وجود داشت کشورها وارد جنگ نمی شدند حتی اگر از ابتدا مشخص می شد که انگلیس و یا امریکا وارد جنگ می شدند آلمان وارد جنگ نمی شد. ضعف سیستم اروپای آن زمان، و عدم اعتماد میان دول، و فقدان جامعه متحد جهانی، باعث ایجاد جنگ جهانی اول گردید.

3 – چگونه طولانی شدن جنگ به اهمیت دول کوچکو نهضت های جدایی طلبانه وملیت طلبی افزود ؟

       با طولانی شدن جنگ، هر یک از طرفین، در فکر متحدین بیشتر بودند. وعده استقلال به لهستانیها، تهییج ملیون اوکراین، ایجاد نهضت فلاندری در بلژیک، از اقدامات آلمانها برضد روسها و متفقین بود. به امید آنکه کشورهای مصر، مراکش و الجزایر از سلطه دول متفق، بیرون آیند به سلطان عثمانی القاء کردند که خلیفه کل ممالک اسلامی است. از طرف دیگر متفقین به نهضت های ملی کشورهای دیگر کمک کردند. به لهستان نوید استقلال دادند. کمیته های مختلف مهاجرین، در کشورهای غربی تشکیل شد و تلاش شوراها، حصول استقلال یوگسلاوی، لهستان، و کشورهای کوچک دیگراروپایی را میسر کرد.  

4 – بلشویک های روسی چرا طرفدار صلح بدون پیروزی بودند ؟میان انها و ویلسون از نظر انگیزه های صلح طلبی یا جنگجویی چه تفاوتی بود ؟

       بلشویکها بمنظور حمایت از مردم روسیه بیزار از جنگ، خواهان صلح بودند. آنها معتقد بودند که برای فرسایش و انهدام دول امپریالیستی و کاپیتالیستی، بهتر است این جنگ میان آنها ادامه یابد. اعتقاد ویلسون به دموکراسی و سیاست بیطرفانه، اورا از جنگ برحذر داشت اما اقدامات تحریک آمیز آلمانها، طرفداری مردم امریکا از انگلیسیها، فروش تجهیزات جنگی به متفقین، خرید اوراق قرضه کشورهای متفق، امریکا را وارد جنگ ساخت. در نهایت ویلسون تحمل رفتار آلمان را نکرد و بدلیل طرفداری از "حق و حقوق کشورهای کوچک" در اروپا و بمنظور "ایجاد دموکراسی در جهان" وارد جنگ شد. 

5 - پیدایش جمهوری ویمار چه دلایلی داشت ؟

       فرمانده کل قوای آلمان چون شکست را حتمی دانست به قیصر اطلاع داد که آلمان باید تقاضای صلح کند. او را تشویق به تشکیل دولت جدید نمود چه که در سالهای آخر جنگ اختیارات مطلق در دست لودندورف(فرمانده کل ارتش) بود. بسیاری از مردم قیصر را سد راه صلح می دانستند و گمان کردند اگر آلمان جمهوری باشد شرایط بهتری از متفقین حاصل می شود. سقوط امپراطوری آلمان و بوجود آمدن جمهوری حاصل از جنگ معروف به جمهوری "ویمار" عللی داشت از جمله می توان: خواسته دول غالب، بیزاری مردم آلمان از جنگ، اجتناب از انقلاب تحمیلی، و حفظ آبرو نظامیان قدیمی آلمان، بر شمرد.

منبع: پالمر، رابرت روزول(۱۳۵۷) تاریخ جهان نو. ترجمه طاهری، ابوالقاسم. انتشارات امیر کبیر.تهران

تاریخ جهان نو 7

1 - تفاوت امپریالیزم جدید و قدیم در چه بود ؟                                                

       امپریالیزم قدیم، برای کسب ثروت و تجارت بین المللی، پایگاه های دریایی و بازرگانی ایجاد کرد. مثلا تجار اروپایی در ممالک هند شرقی، اندونزی و چین مشغول تجارت و خرید اجناس برای شهر یا کشور خود بودند و کشور متبوع آنها، فکر تملیک اراضی یا توسعه طلبی نداشت. فقط حفظ پایگاه های تجاری برای آنها مهم بود. در امپریالیزم جدید، سرمایه گذاری در ممالک عقب افتاده توسط اروپاییان، موجب کسب سرمایه کلانی گردید که برای حفظ این سرمایه ها( بر خلاف سیاست امپریالیزم قدیم) استیلای سیاسی و تملک اراضی آن کشورها، الزامی می نمود که مستعمراتی بوجود آوردند.

 
2 – انگیزه ها و اغراض امپریالیزم چه بود ؟

       جنبه های بازرگانی، صناعتی، اقتصادی، سیاسی، علمی، نوع پروری، و ایمان به تمدن جدید، از انگیزه های امپریالیزم به حساب می آمد. اعزام دعاه مسیحی به ممالک بعیده و گرفتاری و کشته شدن تعدادی از آنها، باعث تهییج افکار عمومی شد که موجب درخواست دخالت حکومت خود در آن دیارها گردید. مجامع علمی در علوم طبیعی، برای شناخت سرزمین های ناشناخته و کسب اطلاعات جغرافیایی، و تحقیق در حیوان شناسی، نبات شناسی، هواشناسی و غیره، هیات هایی به نقاط مختلف اعزام کردند. از نظر اقتصادی اروپاییان به مواد اولیه ای احتیاج داشتند که در مناطق گرمسیری یافت می شد. چای، قهوه، نارگیل، کائوچو، و نفت از این قبیل مواد بودند. کشورهای صنعتی هم مایل به فروش کالاهای خود بودند و بدینسان بازار های بزرگ وجدیدی را جستجو می کردند. در این اثنا رقابت میان کشورهای صنعتی برای گرفتن بازارهای کشورهای مختلف بالا گرفت و سرمایه گذاران اروپایی علاقه مند بودند برای حفظ سرمایه های خود در آن کشورها، نظارت سیاسی داشته باشند. 

3 – معیار دوگانه امپریالیستها در مسایل قانونی چه بود و چگونه توسط امریکا علنی شد ؟

       از اصول قوانین بین الملل در قرن نوزدهم مستفاد می شد که دولت های متمدن در امور یکدیگر مداخله ننمایند ، اما این اجازه را به خود می دادند که در کشورهای عقب افتاده مداخله نمایند. به همین علت ایالات متحده مکزیک را کشوری عقب افتاده و متلون المزاج می دانست. اختلاف ایالات متحده و مکزیک بدین منوال بود که کدام معیار و موازین  دوگانه (حکومت متمدن، و عقب افتاده) باید به کار بسته شود. عاقبت در جنگ میان این دو مکزیک مغلوب و قسمتی از اراضی خود را از دست داد.

4 – خط همایون چه بود؟ چه مضامینی داشت ؟ چگونه با ان برخورد شد ؟

"خط همایون" موثرترین فرمان اصلاحی قرن در عثمانی بود. غرض از نشر آن، تبعه کردن تمام مردم مقیم مملکت عثمانی بود. این فرمان شامل مضامینی چون:  لغو اختیارات مدنی علمای روحانی، تساوی مردم در برابر قانون، اشتغال مناصب دولتی بدون در نظر گرفتن عقیده و مذهب فرد، آزادی ورود عیسویان و مسلمین به خدمت نظام و عدم تبعیض مابین آنها، اصلاحات در امور مالیاتی، امنیت مالی برای مردم، لغو شکنجه، اصلاحات در مجالس، و منع مفاسد دولتی مانند ارتشاء و اخاذی، بود. در مقابل این تغییرات مقاومت زیادی صورت گرفت. مخالفان سرسخت، پیشوایان دینی بودند که در این وادی، اعتبار و اختیارات خود را از دست دادند و آزادی فردی در حکومت قدیمی را ترجیح می دادند. بلغارها، رومانیها، یونانی ها، صربها و ارمنی ها چون تعلقی به عثمانی نداشتند به این اصلاحات علاقه ای نداشتند. یکی از مصلحین(مدحت پاشا) سلطان عبدالعزیز را خلع، و سلطان عبدالحمید را به جای او نشاند. و عبدالحمید در ابتدا با اصلاحات همراهی کرد و بعدا رویه مستبدانه در پیش گرفت.

 
5 – تصرف واقعی افریقا چگونه صورت گرفت ؟روسای قبایل و مردمان بومی چگونه درگیر شدند ؟نتیجه نهایی در قرن بیستم چه بود ؟

تجربیات دو سیاح لیوینگستون و استانلی و وجود لئوپلد سلطان بلژیک باعث ورود اروپاییان به افریقا گردید. استانلی با روسای قبائل افریقایی معاهداتی بست که آنها از مفاد آن خبر نداشتند. برای جلب رضایت روسای قبائل، هر چیزی به آنها می دادند تا مردم  و اراضی آنها را تحت نفوذ خود داشته باشند. بیسمارک در 1885 کنفرانس برلن را تشکیل داد که در مورد تقسیم افریقا مشورت کنند. اکثر کشورهای اروپایی برای کسب مستملکاتی در افریقا با هم رقابت می کردند. حکومت کشور کنگو را به لئوپلد سپردند. در نهایت در قرن بیستم مدیران روشن فکر، پدیدار شدند و اوضاع بهتر شد و از حقوق بومیان دفاع کردند.

 
6 – چه خصوصیاتی در هندوستان و هند شرقی هلند انها رامستعمره ایده ال مینمود؟

نوع حکومت امپراطوری هند شرقی و هندوستان، مورد علاقه اروپاییان بود. چون کشورهای اروپایی، صادرات کمتر، و واردات بیشتر داشتند کشورهای هندوستان و هند شرقی، صادرات کالا بیشتر داشتند. بعلاوه که آنها کشورهای بزرگی بودند با حمل و نقل گسترده و سیستم بانکی و داد وستد فراوان و منابع سرشار طبیعی و تجارت کالاهای این کشورها، برای انگلیس و هلند و تجارت بین المللی آنها، منفعت داشت. همچنین در این ممالک داعیه استقلال یا شورش بوجود نیامد و خانواده های اعیان انگلیسی و هلندی در این کشورها، فرصت یافتن مناصب و مشاغل بیشماری پیدا می کردند.

7 – جنگ ژاپن و روسیه چه عللی داشت؟ چه ثمراتی برای جهان و نیز خود این کشورها داشت ؟

 استفاده ژاپن از منابع و ذخایر کره و چین، و در آنسو، روسیه با ایجاد خط آهن از ولادی وستک به کره تا منچوری برای ورود به بازار چین، تنش میان ژاپن و روسیه را بالا برد. در 1904 ژاپنی ها به بندر آرتور حمله کرده و در منچوری جنگی در گرفت. ناوگان دریایی روسیه منهدم، و روسیه شکست خورد. قسمتی از جزیره ساخالین، برخورداری از امتیاز در منچوری و تحت الحمایه گرفتن کره، امتیازات ژاپن گردید. روسیه از آسیا صرفنظر کرده و مجددا به اروپا مخصوصا به بالکان نظر انداخت که بعدها جنگ جهانی اول را موجب گردید(بالکان). این جنگ حکومت تزاری را هم از نظر افکار عمومی و هم از نظر نظامی ضعیف کرد که موجبات انقلاب 17 اکتبر فراهم شد.

منبع: پالمر، رابرت روزول(۱۳۵۷) تاریخ جهان نو. ترجمه طاهری، ابوالقاسم. انتشارات امیر کبیر. تهران

تاریخ جهان نو 6

1 - کاهش میزان موالیدیعنی چه؟چرا ایجاد شده؟چرا از شاخص های تمدن جدید است؟

       کاهش میزان موالید به معنی زاد و ولد کمتر است یا اینکه اتخاذ تدبیری که هر خانواده فقط دو بچه داشته باشد بدین ترتیب که سیستم خانواده کوچک از مهمترین شاخص های تمدن جدید است. در فرانسه کاهش میزان موالید به علت امنیت اقتصادی و حفظ درجه طبقاتی بود. در شهرهای بزرگ قرن نوزدهم، معیشت طبقه کارگر به سختی بود و داشتن فرزندان زیاد و خانه کوچک دردسرهایی داشت و وسایل تفریحی و سرگرمی، برای خانوارهای کم جمعیت، میسرتر بود. دولتهای مترقی، برای شهروندان خود تعلیمات اجباری وضع کردند و فرستادن بچه ها به مدرسه و عدم انتقال آنها به محیط کاری در نوجوانی، باعث شد ممدوحیت فلسفه اولاد بیشتر با هدف کار، دیگر مطرح نباشد. از اینرو خانواده ها به داشتن اولاد کمتر متمایل شدند. از علل مهم کاهش میزان موالید ، تمایل به راحتی و عقیده داشتن به رفاه خانوادگی بود. تعداداولاد کمتر رفاه و معیشت بهتری را به همراه داشت. گر چه در ابتدای قرن بیستم، جمعیت اروپا فزونی گرفت اما کم کم رشد جمعیت کاهش یافت و دولتها و  خانواده ها تدابیری اندیشیدند.

 2 – شهر جدید چرا مولود انقلاب صنعتی بود؟ چگونه مردمان شهر نشین ضعیف تر و قوی تر از روستاییان بودند ؟

        وجود خطوط آهن، تمرکز کارخانجات، و حمل و نقل سریع زغال سنگ، شهرها را مولود خط آهن ساخته بود. صنعتی شدن، جمعیت شهرها را افزایش داده بود. شهر بزرگ، موجد سجایای جامعه جدید شد و زندگی شهری از حالت سنتی خود بیرون آمده و افراد، کمتر همدیگر را شناخته و کمتر به کلیسا رفته و یا در خانه می ماندند. مردم شهری از جوامع سنتی روستایی فاصله میگرفتند. عدم اعتماد بنفس، و نداشتن امید به کمک همسایه در تنگدستی، بی اعتنایی به سنن قدیمی و توجه ویژه به عقاید نوین، داشتن تسهیلات بیشتر در تعلیم، بحث، خطابه و بیداری فکری از آثار شهرنشینی بود.

3 – واحد پول بین المللی چگونه باعث وحدت اقتصادی میشد ؟منافع و مضار ان برای کدام طبقات بود ؟

       انگلستان و بعد اروپای غربی و امریکا واحد طلا را قبول کردند و لیره، فرانک، دلار، و مارک توانست به طلا تبدیل شود و معاملات تجاری به سهولت انجام پذیرفت. بازرگانان به راحتی این چهار پول بین المللی را در مقابل کالا، تبدیل می کردند. علت آن قبول واحد طلا در معاملات بود. اما برای کشورهایی که طلا نداشتند دشواری وجود داشت. تنزل قیمتها وام گرفته ها را در تنگنا می گذاشت در عوض  افراد مزدبگیر، طبقه ثروتمند، سرمایه داران و بانکداران فایده می بردند زیرا با تنزل قیمتها، هنگام پس گرفتن، ارزش واقعی پولی که قرض داده بودند بیشتر می شد.

4 – چرا در نیمه دوم قرن نوزدهم ایمان به علوم طبیعی جای ایمان دینی را برای عامه مردم اروپا گرفت ؟

       ایمان به علوم طبیعی فلسفه ای بود که حکمت لاادری نامیدند "هربرت اسپنسر" و"ارنست هاکل" از فلاسفه این مکتب بودند آنها فرضیه تکامل داروین را تایید می کردند. نظریه داروین در مبارزه با اعتقادات دینی سهم مهمی داشت. بعد از 1870 عامه مردم ، سرچشمه این علوم را، الهامات الهی دانستند و توجه خاصی به آن نشان دادند. اختراعات و اکتشافات بسرعت پدیدار می گشتند. اختراع تلفن، انقلابی بوجود آورد. علت دیگر اینکه هرگز علوم طبیعی یا علوم دیگر بدین سان در مورد وجود حیات و انسان اینطور اظهار نظر نکرده بود و هرگز اینقدر مبانی دینی مورد تردید قرار نگرفته بود.

   
5 – در پایان قرن نوزدهم کدام زمینه های وجود از قلمرو اخلاقو فهم دینی خارج شده بود ؟

       در هنر و ادبیات و کلیه آثاریکه با تصور خلاقه در ارتباط است با توجه به آراء و مکتب های قرن نوزدهم، که هنرها از آنها متاثر می شدند نوعی بیگانگی با معنویات مشاهده می شد که در نقاشی هم مشهود بود. هنرهای ظریفه دچار این حالت شده بود. از طرف دیگر انسان شناسی، روانشناسی، و فیزیک جدید زمینه هایی ایجاد کردند که آثار داروین را همراهی می کرد. علمای انسان شناسی که بر نظریه داروین تاکید داشتند.

6 – اصل خطر فرضیه داروین برای جامعه انسانی در چه بود ؟

       اصل خطر آن بود که مفهوم طبیعت را عوض می کرد. طبیعت دیگر هماهنگی نداشت و تنازع بقا اصل مهم وجود تلقی می شد. از بین رفتن انواع ضعیف را طبیعی می دانست و به عنوان رسیدن به تکامل، واجب می شمرد.. برای تمایز بین خوب و بد، معیاری وجود نداشت. نوع خوب آن بود که باقی می ماند. سازگاری با محیط و شرایط، جای فضیلت را گرفته بود. به طور کل غلبه بر دیگران، شایستگی محسوب می شد. این موضوعات در فرضیه داروین برای جامعه بشری خطرناک بود.

7 – کدام اصول عقاید و تعلیمات لیبرالیسم کلاسیک صحیح و کدام غلط است ؟

        جان استوارت میل از نمایندگان شاخص آن است. اصل آزادی فردی، مهمترین آن محسوب می شود که می تواند صحیح باشد و در حد افراطی آن غلط باشد. لیبرالها، انسان را بالقوه معقول می دانند از تعلیم و تربیت طرفداری و هر گونه اجباری مانند شکنجه و تلقین عقاید، را مخالفت می کردند، این نظر هم صحیح است. در باب سیاست، حکومت مشروطه با نمایندگان منتخب را می پسندیدند که این نظر هم، صحیح بود. در کل، انتخابات عمومی، اراده اکثریت، تساهل، مشروطه خواهی، لسه فر، تجارت آزاد، سیستم اقتصادی بین المللی، از نظریات صحیح آنها است. تنها به عقل اهمیت می دادند که جای سوال است.

منبع: پالمر، رابرت روزول(۱۳۵۷) تاریخ جهان نو. ترجمه طاهری، ابوالقاسم. انتشارات امیر کبیر. تهران